Jan Obbema toont de twee portretten die hij gemaakt heeft van Willem Baretntsz en Jacob van Heemskerk. (foto: Kirsten den Boef)
Jan Obbema toont de twee portretten die hij gemaakt heeft van Willem Baretntsz en Jacob van Heemskerk. (foto: Kirsten den Boef) (Foto: Kirsten den Boef)

Elstenaar geeft geschiedenis gezicht

Van Willem Barentsz bestaan weinig portretten. Er is ook weinig over de poolonderzoeker bekend. Zijn naam is verbonden aan de expeditie naar Nova Zembla. Het schip uit 1596 wordt nagebouwd. In de kapiteinshut hangt nu wel een portret van hem. In houtsnijwerk. Gemaakt door Jan Obbema uit Elst.

door Vincent Bos

ELST – Nog best toevallig dat hij bij het project betrokken werd. Het schip wordt nagebouwd in Harlingen. Het is de plaats waar de vrouw van Jan Obbema (69) is opgegroeid.. "We kregen er een rondleiding. De mensen van het project waren enthousiast. Je kon je naam in de dekbalk laten zetten. Ik zei tegen hen: 'dat doe ik liever zelf'. En dat is dus gebeurd. Ik heb mijn naam en die van mijn vrouw Geiske in de balk gezet."

Jan Obbema stuitte er op een bescheiden expositie over de reis naar Nova Zembla in 1596. De expeditie strandde daar. Barentsz hoopte een noordelijke doorvaart naar Azië te ontdekken. Hij overleed tijdens de terugtocht.

Jan Obbema zag tijdens de rondleiding een poster op A3-formaat hangen van expeditieleider Barentsz en kapitein Jakob van Heemskerk. Daar moesten de twee het mee doen. Bij de Elsternaar kwamen meteen ideeën naar boven. "Toen ik de portretten zag, dacht ik 'daar kan ik wel wat leuks mee doen'. Ik heb niets verteld, ben naar huis gegaan en begonnen."

Hij maakte eerst een wassen voorbeeld van de portretten van beide mannen en legde het resultaat voor aan de stichting Vrienden van Willem Barentsz die de bouw van de replica begeleidde. Het schip is in oktober gedoopt door prinses Margriet. Er moet nog wel wat aan gebeuren voordat het daadwerkelijk kan varen.

De inbreng van Jan Obbema werd gewaardeerd. Hij kreeg positieve reacties. Die stimuleerden hem om een eiken versie van de portretten te maken. Daarbij werd hij gesteund door Houterij De Specht uit Zetten. "Daar merk je dat je wel aanleg hebt voor de houtsnijkunst maar dat je ook nog veel moet leren", zegt hij.

De portretten zien er prachtig uit. Logisch dat de stichting zo enthousiast is. Logisch ook dat het niet bij die ene klus bleef. Er kwam een vervolgopdracht uit. Hij mocht aansluitend het hakkebord maken. Dat is de afbeelding achter op het schip. De afbeelding is een synoniem voor de naam van het schip. Dat was rond 1600 gebruikelijk.

Daar doemde meteen een probleem op. De naam van het schip was erg lastig te achterhalen. Pas vier weken voor de doop van het vaartuig kwam de naam boven water. Witte Swaen moest het worden. En dus werd van Jan Obbema verwacht dat hij in die korte tijd een witte zwaan in houtsnijwerk zou maken. De Specht hielp hem daarbij. De klus kon binnen de gestelde termijn geklaard worden.

De initiatiefnemers van dit project dromen ervan met het schip een reis naar Nova Zembla te maken. In de kapiteinshut prijken dan de portretten van Jan Obbema. Hij noemt het eervol dat hij een stuk vaderlandse geschiedenis een gezicht heeft kunnen geven.

Meer berichten